CÔNG TY THỦY ĐIỆN QUẢNG TRỊ TỰ XÂY DỰNG PHẦN MỀM HỆ THỐNG QUẢN LÝ VẬN HÀNH HỒ CHỨA THỦY ĐIỆN QUẢNG TRỊ
Trong xu thế chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ ở mọi lĩnh vực sản xuất, Công ty Thủy điện Quảng Trị đã có một bước đi chủ động và thiết thực: tự nghiên cứu, xây dựng và đưa vào vận hành phần mềm Hệ thống quản lý vận hành hồ chứa Thủy điện Quảng Trị. Điều đáng tự hào là phần mềm này không phải sản phẩm đặt hàng từ bên ngoài, mà do chính đội ngũ kỹ sư Phòng Kỹ thuật - An toàn của Công ty tự nghiên cứu, thiết kế và phát triển.
Phần mềm Hệ thống quản lý vận hành hồ chứa Thủy điện Quảng Trị
Công tác quản lý vận hành hồ chứa thủy điện đòi hỏi phải theo dõi liên tục hàng loạt thông số: mực nước, lưu lượng đến, lưu lượng xả, lượng mưa, dung tích hồ, đồng thời phải đối chiếu với các ngưỡng an toàn nghiêm ngặt của Quy trình vận hành hồ chứa. Trước đây, phần lớn công việc này được thực hiện thủ công qua bảng tính Excel, tiềm ẩn rủi ro sai sót, mất nhiều thời gian tổng hợp và khó phát hiện sớm các bất thường.
Xuất phát từ thực tế đó, các kỹ sư Phòng Kỹ thuật - An toàn đã chủ động nghiên cứu, xây dựng phần mềm để tập trung hóa toàn bộ số liệu thủy văn giờ, thủy văn ngày và dữ liệu công trình của hồ chứa. Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần tự lực, dám nghĩ dám làm, chủ động ứng dụng khoa học công nghệ vào thực tiễn sản xuất của người lao động Công ty.
Giao diện của phần mềm
Phần mềm được xây dựng tích hợp nhiều chức năng thiết thực phục vụ công tác vận hành hằng ngày.
Thứ nhất, hệ thống tự động giám sát và cảnh báo. Số liệu vận hành được cập nhật liên tục, tự động đối chiếu với các ngưỡng chính của Quy trình vận hành hồ chứa như mực nước chết, mực nước đón lũ, mực nước dâng bình thường, mực nước lũ thiết kế và lũ kiểm tra. Bất kỳ dấu hiệu bất thường nào cũng được cảnh báo kịp thời theo các mức: bình thường, cảnh báo, cần kiểm tra, vi phạm hoặc khẩn cấp.
Thứ hai, phần mềm tự động tính toán cân bằng nước theo ngày, nhận diện và thống kê chi tiết từng sự kiện lũ (thời điểm bắt đầu, đỉnh lũ, tổng lượng lũ, khả năng cắt đỉnh), đồng thời đánh giá hiệu quả phát điện thông qua các chỉ số như suất tiêu hao nước, sản lượng trên một triệu mét khối nước.
Thứ ba, điểm nhấn công nghệ cao của hệ thống là mô-đun dự báo bằng trí tuệ nhân tạo, sử dụng thuật toán Random Forest để dự báo lưu lượng nước về hồ trong các khung giờ 6, 12 và 24 giờ tới. Trên cơ sở đó, phần mềm còn cho phép mô phỏng nhiều phương án điều tiết lưu lượng xả khác nhau, dự báo diễn biến mực nước hồ trong tương lai, hỗ trợ đắc lực cho cán bộ kỹ thuật trong việc chuẩn bị phương án và tham mưu quyết định.
Module dự báo AI
Sau thời gian triển khai, phần mềm đã chứng minh được giá trị thực tiễn rõ rệt. Toàn bộ dữ liệu thủy văn giờ từ năm 2017 đến nay, với hàng chục nghìn bản ghi quan trắc, đã được số hóa, tập trung và chuẩn hóa trong một hệ thống duy nhất, thay vì nằm rải rác ở nhiều file Excel như trước. Công tác kiểm tra tuân thủ Quy trình 4067, vốn trước đây phải rà soát thủ công từng thời điểm, nay được thực hiện tự động, liên tục và tức thời, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để xử lý kịp thời.
Việc tổng hợp báo cáo vận hành, tính toán cân bằng nước, đánh giá hiệu quả phát điện được rút ngắn đáng kể về thời gian, hạn chế tối đa sai sót do thao tác thủ công. Đặc biệt, chức năng dự báo lưu lượng về hồ bằng AI đã cung cấp thêm một kênh tham khảo khoa học, có cơ sở dữ liệu và mô hình định lượng rõ ràng, hỗ trợ cán bộ kỹ thuật chủ động hơn trong xây dựng phương án điều tiết, đặc biệt trong mùa mưa lũ.
Có thể khẳng định, việc tự nghiên cứu và làm chủ một phần mềm phức tạp, tích hợp cả cơ sở dữ liệu lớn lẫn công nghệ trí tuệ nhân tạo, ngay tại Công ty, bằng chính nguồn lực con người của Công ty, là một dấu ấn quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số của Công ty Thủy điện Quảng Trị. Đây không chỉ là một công cụ hỗ trợ kỹ thuật đơn thuần, mà còn là bằng chứng sống động cho thấy công tác chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất kinh doanh tại Công ty đang được đẩy mạnh một cách thực chất, đi vào chiều sâu, xuất phát từ chính nhu cầu và trí tuệ nội tại của đội ngũ cán bộ, kỹ sư.
Thành công bước đầu này cũng mở ra hướng đi mới, khuyến khích tinh thần sáng tạo, chủ động nghiên cứu ứng dụng công nghệ trong toàn thể cán bộ công nhân viên Công ty. Trong thời gian tới, với việc tiếp tục hoàn thiện và mở rộng thêm các tính năng của phần mềm hứa hẹn sẽ tiếp tục là công cụ đắc lực, đồng hành cùng Công ty Thủy điện Quảng Trị trên chặng đường vận hành an toàn, hiệu quả và ngày càng hiện đại hóa.
Trang Sinh - TĐQT
